Typeplaatjes lezen: ketels, warmtepompen en ventilatie herkennen voor je EPC

Bij elk EPC-dossier vul je voor elke installatie (verwarmingsketel, warmtepomp, ventilatiesysteem, sanitair warm water, zonnepanelen) een aantal technische gegevens in: merk, model, vermogen, rendement. VEKA aanvaardt daarvoor maar één soort bewijs als betrouwbaar: het typeplaatje van het toestel zelf, gefotografeerd op locatie. Een offerte van de installateur, een verklaring van de eigenaar ('het is een conforme ketel van vorig jaar') of een schatting op basis van het bouwjaar volstaan niet.

De reden is eenvoudig: het typeplaatje is het enige document dat rechtstreeks aan het geïnstalleerde toestel gekoppeld is, op het moment van je bezoek. Ontbreekt het, is het onleesbaar, of neem je geen foto, dan moet je terugvallen op een conservatieve defaultwaarde, die bijna altijd een minder gunstig resultaat oplevert dan de werkelijke installatie verdient. Het typeplaatje correct lezen en fotograferen is dus niet alleen administratie, het beschermt je klant tegen een te streng label.

Ongeacht of je voor een ketel, warmtepomp of ventilatiesysteem staat, zoek je op het typeplaatje steeds naar dezelfde zeven gegevens:

• Merk: de fabrikant, meestal bovenaan het typeplaatje.
• Model: de exacte modelcode, vaak een combinatie van letters en cijfers die je nodig hebt om het toestel terug te vinden in de installatie-database.
• Nominaal vermogen: uitgedrukt in kW, soms apart voor verwarmen en sanitair warm water bij een combitoestel.
• Rendement: bij ketels vaak als percentage, bij warmtepompen als COP- of SCOP-waarde.
• Bouwjaar: niet altijd letterlijk vermeld, maar af te leiden uit een productiedatum of serienummer-reeks.
• Brandstof of energiebron: aardgas, stookolie, pellets, elektriciteit, of een combinatie.
• Serienummer: het unieke identificatienummer van dit specifieke toestel, niet van het model.

Noteer deze zeven gegevens systematisch voor elke installatie, ook als je ze intussen al honderd keer hebt overgeschreven. Een vaste volgorde voorkomt dat je op locatie iets vergeet.

Bij een verwarmingsketel zit het typeplaatje meestal aan de binnenkant van het voorpaneel of op de zijkant van de behuizing, soms achter een klein afneembaar klepje. Bij oudere stookolieketels vind je het soms op de brander zelf, apart van het typeplaatje van de ketelromp: noteer in dat geval beide.

Let bij een ketel specifiek op:

• Het nominaal vermogen kan op sommige typeplaatjes als een bereik staan (bv. 12-24 kW): noteer het maximum, tenzij je dossier iets anders vraagt.
• Bij een combiketel (verwarming + sanitair warm water) staan vaak twee vermogens apart vermeld: verwarmingsvermogen en SWW-vermogen.
• Het rendement staat soms niet op het typeplaatje zelf maar op een apart CE-label ernaast: zoek beide op voor je verdergaat.

Een warmtepomp heeft twee typeplaatjes: één op de buitenunit en één op de binnenunit. Beide moet je fotograferen, want ze bevatten elk andere gegevens. Het typeplaatje van de buitenunit toont doorgaans het vermogen en het koudemiddel; dat van de binnenunit toont vaak het model van het volledige systeem en het serienummer dat je nodig hebt voor de installatie-database.

Specifiek voor warmtepompen is de COP-waarde (Coefficient of Performance) of SCOP (seizoensgebonden variant) belangrijk: dat cijfer geeft de verhouding tussen geleverde warmte en verbruikte elektriciteit, en weegt zwaarder door in het EPC-resultaat dan bij een klassieke ketel. Staat de COP niet op het typeplaatje zelf, dan vind je ze soms op een apart energielabel dat bij de unit hoort, of moet je de fabrikant-documentatie raadplegen.

Ventilatiesystemen worden ingedeeld in vier types: A (natuurlijke toe- en afvoer), B (mechanische toevoer), C (mechanische afvoer) en D (balansventilatie met warmteterugwinning). Het typeplaatje zit op de ventilatie-unit zelf, meestal in een technische ruimte, zolder of berging.

Bij een D-systeem heb je bovendien het rendement van de warmteterugwinning (WTW) nodig, en is het nuttig om ook de staat van de filters te documenteren. Bij systemen B en C volstaat doorgaans het typeplaatje van de ventilator-unit zelf, met merk, model, debiet en vermogen.

Uit de praktijk komen steeds dezelfde vijf fouten terug:

• Enkel het serienummer fotograferen, zonder de rest van het typeplaatje: VEKA aanvaardt dat niet als volledig bewijs.
• Het typeplaatje van de brander verwarren met dat van de ketelromp bij oudere stookolie-installaties, waardoor het verkeerde vermogen wordt ingevuld.
• Bij een warmtepomp maar één van de twee units fotograferen, meestal de buitenunit, waardoor het model van het systeem ontbreekt.
• Een verweerd of vettig typeplaatje niet schoonmaken of extra belichten voor de foto, met een onleesbaar resultaat tot gevolg.
• Vermogen en rendement verwisselen wanneer een typeplaatje meerdere percentages en kW-waarden naast elkaar toont.

Elk van deze fouten leidt tot dezelfde uitkomst: een correctievraag van VEKA, of een dossier dat je conservatiever moet invullen dan de werkelijke installatie verdient.

De fotodocumentatie-eisen uit het Inspectieprotocol 2025 (IP2025) gelden ook voor typeplaatjes, en zijn eenvoudig samen te vatten: het serienummer en vermogen moeten leesbaar zijn op de foto, scherpgesteld en met voldoende licht. Voor de volledige checklist per categorie (verwarming, ventilatie, sanitair warm water) verwijzen we naar onze IP2025 foto-checklist.

Enkele vuistregels die specifiek voor typeplaatjes gelden:

• Gebruik flits in een donkere technische ruimte of meterkast.
• Neem indien nodig een close-up van het typeplaatje, los van de volfoto van het toestel.
• Bij een dubbel typeplaatje (bv. warmtepomp): beide apart fotograferen, niet één foto van op afstand die beide moet tonen.

De typeplaatje-scanner (bèta) in EPC-Expert Pro laat je op locatie je camera op het typeplaatje richten: de scanner leest merk, model en vermogen af en koppelt de installatie meteen aan de installatie-database, met rendement en overige specificaties er automatisch bij. Je hoeft de gegevens dan niet meer manueel over te typen in zeven aparte velden.

Omdat de functie in bèta zit en typeplaatjes sterk verschillen per fabrikant en toestand, blijft controle door jou de norm: klopt een herkend gegeven niet met wat je op het typeplaatje ziet, dan pas je het zelf aan voor je verdergaat. De scanner vervangt dus niet je eigen blik, hij neemt het overtypen uit handen. Vind je een installatie niet terug in de database, dan voeg je ze zelf toe, en de volgende keer staat ze klaar.