1. Van R-waarde naar U-waarde
De U-waarde is letterlijk het omgekeerde van de R-waarde plus de lucht-oppervlakte-weerstanden:
U = 1 / (R_binnenlucht + R_materialen + R_buitenlucht)
Eenheid: W/m²·K. Hoe lager, hoe beter het element isoleert.
De lucht-oppervlakte-weerstanden zijn gestandardiseerd:
- Binnenlucht (R_si): 0,13 m²·K/W voor verticale elementen, 0,10 voor daken, 0,17 voor vloeren
- Buitenlucht (R_se): 0,04 m²·K/W voor elementen aan buitenlucht
Deze waardes hoef je nooit zelf op te zoeken — ze zitten standaard in elke EPC-software.
2. U-waarde van een buitenmuur
Voorbeeld — spouwmuur met 12 cm PIR tussen snelbouw en gevelsteen:
- R_si (binnen) = 0,13
- Binnenpleister 1 cm, λ=0,35 → R = 0,029
- Snelbouwsteen 14 cm, λ=0,27 → R = 0,519
- PIR 12 cm, λ=0,022 → R = 5,455
- Gevelsteen 9 cm, λ=0,90 → R = 0,100
- R_se (buiten) = 0,04
Som R = 6,27
U = 1 / 6,27 = 0,159 W/m²·K
Uitstekende waarde. De EPB-norm vraagt minimum U ≤ 0,24 — deze muur zit ruim onder de norm.
3. U-waarde van een hellend dak
Hellend dak met 22 cm rotswol tussen kepers + dakpannen:
- R_si (binnen, dak) = 0,10
- Gipsplaat 1,25 cm, λ=0,25 → R = 0,050
- Rotswol 22 cm, λ=0,035 → R = 6,286
- OSB 1,8 cm, λ=0,13 → R = 0,138
- Dakpannen + luchtspouw: R = 0,11
- R_se (buiten, dak) = 0,04
Som R = 6,72 → U = 0,149 W/m²·K — uitstekend.
Let op bij kepers: de houten kepers (λ=0,13) zitten in dezelfde laag als de isolatie maar met een lagere lambda. Dit geeft een thermische brug. In EPC-berekening corrigeren we daarvoor via een kleine U-waarde-toeslag (≈+0,02-0,05 W/m²·K afhankelijk van kepersectie).
4. U-waarde van een vloer op volle grond
Vloer op volle grond met 10 cm PUR onder chape:
- R_si (binnen, vloer) = 0,17
- Afwerking (tegel 1 cm, λ=1,0) → R = 0,010
- Chape 6 cm, λ=1,3 → R = 0,046
- PUR 10 cm, λ=0,023 → R = 4,348
- Betonplaat 15 cm, λ=1,7 → R = 0,088
- Grondweerstand (gestandaardiseerd): R ≈ 1,2 (afhankelijk van B-factor)
Som R ≈ 5,87 → U = 0,17 W/m²·K
Let op de B-factor (oppervlakte/omtrek-verhouding). Hoe groter de vloer-oppervlakte in verhouding tot de omtrek, hoe minder invloed de randverliezen. VEKA corrigeert hiervoor automatisch als je de afmetingen correct ingeeft.
5. U-waarde van ramen: frame + glas + spacer
Bij ramen bereken je niet met R = d/λ, want het gaat om een samengestelde constructie. De formule is:
U_window = (A_frame · U_frame + A_glas · U_glas + L_spacer · ψ_spacer) / A_totaal
In de praktijk gebruik je gepubliceerde U-waardes:
| Type | U_window typisch |
|---|---|
| Enkel glas + houten kader (jaren '70) | 5,0 W/m²·K |
| Dubbel HR-glas + PVC frame | 1,8 W/m²·K |
| Driedubbel HR++ glas + PVC frame | 1,0 W/m²·K |
| Driedubbel HR+++ + alu-thermische onderbreking | 0,8 W/m²·K |
Veel glasfabrikanten zetten de U-waarde op de glassticker in de hoek. Altijd fotograferen bij de opmeting (IP2025 vereiste).
6. Wanneer mag je default-waardes gebruiken?
VEKA laat toe om default-waardes te gebruiken in 3 situaties:
- Je hebt geen zicht op de opbouw (dicht afgewerkte wand zonder technische fiches)
- Er is geen productinformatie beschikbaar (materiaal buiten elke standaard)
- De isolatie is niet visueel verifieerbaar (bv. gespoten isolatie in spouw)
Deze defaults zijn conservatief (slechtere isolatie dan werkelijk). Dat geeft een hoger E-peil. Wie beter kan aantonen (foto's, fiches, metingen), wordt beloond met een beter label.
Belangrijk: VEKA vraagt dat je elke default-keuze motiveert in het bijlage-document van het dossier. Bewaar foto's en argumentatie voor minstens 5 jaar.